Çölyak Hastalığı Nedir?

Çölyak hastalığı, buğday, çavdar, arpa ve yulafta bulunan gluten adlı proteine karşı alerjidir. Gluten içeren tahıl çeşitleri veya gıda maddeleri tüketildiğinde bağırsakta iltihaplanma olur. Bağırsak hücrelerinin yüzeylerinde bulunan küçük ince uzantılar (vilüs) iltihaba bağlı olarak azalır veya kaybolur ve ince bağırsak yüzeyi zarar görür. Böylece vücut, protein, yağ, karbonhidrat, vitaminler ve mineraller gibi gerekli besin maddesini alamaz veya kısmen alabilir. Belli bir süre sonra, özellikle genç hastalarda olmak üzere, ortaya emilim bozukluğu (malabsorpsiyon) çıkar

Belirtileri

Çölyak hastalığının çeşitli belirtileri olabilir. Tipik belirtileri; ishal, kilo ve güç kaybı, karın şişliği, karın ağrısı, mide bulantısı ve özellikle çocuklarda gelişim bozukluklarıdır. Yine belirtiler; gaz,  kusma, kabızlık, ishalle karışık kabızlık, mide bulantısı, cilt iritasyonu, kötü emilim, kansızlık, kronik yorgunluk, kas krampları, nörolojik şikayetler (felç dahil), eklem ağrısı, migren, konsantrasyon ve hafıza sorunları, otoimmun sorunlar ve daha birçok sağlık sorunu olabilir. Çölyak hastalığının sebep olduğu kötü emilimin, birçok organ ve vücut sistemi üzerinde ciddi etkileri doğabilir.

Görülme Sıklığı

Çölyak hastalığı tahmin edildiğinden sık görülmektedir. Yaklaşık olarak insanların %1 çölyak hastalığına sahiptir. Avrupa’da teşhisi konulmuş her bir çölyak hastanın karşılığında henüz teşhis edilmemiş 7-10 çölyak hastası vardır. Çölyak hastalığı her yaşta ortaya çıkabilir.

Teşhis

Çölyak hastalığının teşhis kriterleri oldukça net ve spesifiktir. İlk tarama, tTG-IgA/IgG, EMA-IgA/IgG, ve DGP dahil kan testleriyle yapılır. Bu testlerin pozitif olması durumunda, bir ince bağırsak biyopsisi yapılabilir. Pozitif ince bağırsak biyopsisinin ardından glütensiz beslenmeyle sağlığa kavuşulması, çölyak hastalığı teşhisini doğrulayacaktır. Teşhis için bir doktora, tedavi kılavuzları içinse bir diyetisyene danışın.

Tedavi

Çölyak hastalığının günümüzde bilinen tek tedavisi, ömür boyu glütensiz beslenmedir. Glutensiz diyeti kararlı bir şekilde uygulayan çölyak hastalarının kısa bir sürede tüm şikayetleri ortadan kalkar. Et, balık, yumurta, sebze, süt, çok sayıda süt ürünleri, pirinç, mısır ve patates gibi çok sayıda gıda maddesi, doğası gereği gluten içermemektedir. Ayrıca mağazalarda un, ekmek, erişte(makarna), kekler, bisküviler gibi çeşitli gluten içermeyen ürünler satılmaktadır.